រឿងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទាំង ៤ ពីច្បាប់ស្តីពីការជួយគ្នាផ្នែកព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា ដែលអ្នកប្រហែលជាមិនធ្លាប់ដឹង

តើអ្នកធ្លាប់មើលខ្សែភាពយន្តហូលីវូដ ដែលឧក្រិដ្ឋជនលួចលុយរាប់លានដុល្លារ រួចរត់គេចខ្លួនឆ្លងដែន ឬលាក់លុយយ៉ាងសុវត្ថិភាពនៅក្នុងគណនីធនាគារសម្ងាត់នៅក្រៅប្រទេសដែរឬទេ? នៅក្នុងពិភពពិត នៅពេលដែលបទល្មើសឆ្លងកាត់ព្រំដែន ការស្វែងរកយុត្តិធម៌គឺជារឿងដ៏ស្មុគស្មាញ និងពោរពេញដោយឧបសគ្គផ្នែកច្បាប់។ ប៉ុន្តែ តើអ្នកមានដឹងទេថា កម្ពុជាមានយន្តការផ្លូវច្បាប់ដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយដើម្បីកាត់ផ្តាច់ផ្លូវគេចខ្លួនរបស់ឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែន?

«ច្បាប់ស្តីពីការជួយគ្នាទៅវិញទៅមកផ្នែកច្បាប់ក្នុងវិស័យព្រហ្មទណ្ឌ» ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើកាលពីឆ្នាំ២០២០ មិនមែនត្រឹមតែជាអត្ថបទច្បាប់ដ៏ស្ងួតក្រៀម និងតឹងតែងនោះទេ។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាចំណុចដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល និងផ្ទុយពីការគិតទូទៅចំនួន ៤ ដែលយើងបានទាញចេញពីច្បាប់នេះ៖

១. ការសហការគ្នាមិនចាំបាច់ទាមទារឱ្យមានសន្ធិសញ្ញាជានិច្ចនោះទេ

មនុស្សភាគច្រើនគិតថា ប្រទេសពីរអាចជួយគ្នាផ្លាស់ប្តូរភស្តុតាង ឬតាមចាប់ឧក្រិដ្ឋជនបាន លុះត្រាតែប្រទេសទាំងពីរមានចុះសន្ធិសញ្ញាផ្លូវការជាមួយគ្នាជាមុន។ ប៉ុន្តែការពិតគឺផ្ទុយពីនេះ! ច្បាប់នេះមានវិសាលភាពអនុវត្តចំពោះការជួយផ្នែកច្បាប់ទៅវិញទៅមក ទោះបីជារវាងកម្ពុជា និងរដ្ឋធ្វើសំណើ មិនមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្ធិសញ្ញាជាមួយគ្នាក៏ដោយ។ ជំនួយនេះអាចធ្វើទៅបានក្រោម «គោលការណ៍បដិការ» ពោលគឺរដ្ឋដែលធ្វើសំណើត្រូវផ្តល់ការសន្យាថានឹងជួយកម្ពុជាវិញក្នុងស្ថានភាពស្រដៀងគ្នានៅពេលអនាគត។ ការឆ្លុះបញ្ចាំង៖ ចំណុចនេះបង្ហាញពីភាពបត់បែន និងភាពទាន់សម័យនៃការទូតផ្លូវច្បាប់។ វាលុបបំបាត់របាំងការិយាធិបតេយ្យដ៏សែនស្មុគស្មាញ និងអនុញ្ញាតឱ្យកម្ពុជាអាចចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនបានយ៉ាងឆាប់រហ័សទាន់ពេលវេលា។

២. "ទោសប្រហារជីវិត" និង "ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស" គឺជាខ្សែបន្ទាត់ក្រហម

ទោះបីជាកម្ពុជាចង់សហការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មកម្រិតណាក៏ដោយ ក៏ច្បាប់នេះបានដាក់ចេញនូវខែលការពារសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងរឹងមាំ។ អាជ្ញាធរកម្ពុជានឹងបដិសេធសំណើ ប្រសិនបើមានសំអាងថា ការស៊ើបអង្កេត ឬការចោទប្រកាន់នោះធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើពូជសាសន៍ សាសនា ភេទ សញ្ជាតិ ឬទស្សនៈនយោបាយ ឬប្រសិនបើបុគ្គលនោះអាចប្រឈមនឹងការធ្វើទារុណកម្ម។ អ្វីដែលកាន់តែគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះគឺ កម្ពុជានឹងបដិសេធសំណើជួយ ប្រសិនបើសំណើនោះនាំឱ្យបុគ្គលរងការកាត់ទោសប្រហារជីវិត៖

«មានសំអាងគ្រប់គ្រាន់ដែលគួរឱ្យជឿជាក់ថា ប្រសិនបើអនុវត្តសំណើ បុគ្គលនោះនឹងត្រូវទទួលរងទោសប្រហារជីវិត ហើយរដ្ឋធ្វើសំណើមិនបានផ្តល់ការសន្យាថានឹងមិនដាក់ទោសប្រហារជីវិត ឬប្រសិនបើត្រូវបានដាក់ទោសនោះនឹងមិនត្រូវបានអនុវត្ត។»

ការឆ្លុះបញ្ចាំង៖ ចំណុចនេះរំលេចយ៉ាងច្បាស់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ខ្លួន ដែលលុបបំបាត់ទោសប្រហារជីវិតជាស្ថាពរ ដោយបានពង្រីកការការពារនេះដល់សិទ្ធិរស់រានមានជីវិតរបស់បុគ្គលគ្រប់រូប ទោះបីជាពួកគេស្ថិតក្នុងការតាមចាប់របស់ច្បាប់បរទេសក៏ដោយ។

៣. ការរក្សាការសម្ងាត់របស់ធនាគារ លែងជាខែលការពារឧក្រិដ្ឋជនទៀតហើយ

យើងធ្លាប់លឺរឿងរ៉ាវប្រឌិតជាច្រើនអំពីគណនីធនាគារដែលរក្សាការសម្ងាត់កំពូល ដែលរារាំងមិនឱ្យអ្នកច្បាប់ និងប៉ូលីសស៊ើបអង្កេតបាន។ ប៉ុន្តែ ច្បាប់នេះបានវាយបំបែកផ្នត់គំនិតនោះ ដោយចែងយ៉ាងច្បាស់ថា សំណើសុំជំនួយមិនត្រូវបានបដិសេធឡើយ ដោយសំអាងតែលើមូលហេតុនៃ «ការរក្សាការសម្ងាត់របស់ធនាគារ ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ ឬបុគ្គលរាយការណ៍» នោះទេ។ ការឆ្លុះបញ្ចាំង៖ នេះជាការវាយបំបែកយ៉ាងចាស់ដៃនូវវប្បធម៌ "លាក់លុយកខ្វក់" នៅក្នុងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ។ វាជាសារព្រមានមួយយ៉ាងច្បាស់ថា ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុមិនអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាជម្រកសុវត្ថិភាពដើម្បីលាក់កំបាំងទ្រព្យសម្បត្តិទុច្ចរិតបានឡើយនៅកម្ពុជា។

៤. អ្នកទោសអាចត្រូវ «បញ្ជូនជាបណ្តោះអាសន្ន» ទៅក្រៅប្រទេសដើម្បីជួយផ្តល់សក្ខីកម្ម

នេះប្រហែលជាចំណុចដែលនឹកស្មានមិនដល់បំផុត! តើអ្នកទោសដែលកំពុងជាប់ឃុំឃាំងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនៅក្នុងពន្ធនាគារកម្ពុជា អាចធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេសបានដែរឬទេ? ចម្លើយគឺ "បាន"។ ច្បាប់នេះអនុញ្ញាតឱ្យមានការផ្ទេរជាបណ្តោះអាសន្ននូវបុគ្គលដែលកំពុងជាប់ឃុំ ទៅកាន់រដ្ឋបរទេសដើម្បីផ្តល់សក្ខីកម្ម ឬជួយដល់ការស៊ើបអង្កេត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពិតដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នោះគឺ ការផ្ទេរនេះអាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែមាន "ការស្ម័គ្រចិត្តយល់ព្រម" ពីបុគ្គលជាប់ឃុំនោះផ្ទាល់ ព្រមទាំងមានការធានាសុវត្ថិភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីរដ្ឋដែលធ្វើសំណើ។ ការឆ្លុះបញ្ចាំង៖ ការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទោសឆ្លងដែនស្តាប់ទៅហាក់ដូចជាមានហានិភ័យ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញពីភាពចាំបាច់ និងភាពស៊ីជម្រៅនៃការស្វែងរកភស្តុតាងឆ្លងដែន។ ដំណើរការស្វែងរកយុត្តិធម៌ដ៏ពិតប្រាកដ មិនអាចត្រូវបានបិទខ្ទប់ត្រឹមជញ្ជាំងពន្ធនាគារឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ច្បាប់ស្តីពីការជួយគ្នាទៅវិញទៅមកផ្នែកច្បាប់ក្នុងវិស័យព្រហ្មទណ្ឌ គឺជាឧបករណ៍ផ្លូវច្បាប់ដ៏មុតស្រួច និងទាន់សម័យមួយ ដែលបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចរបស់កម្ពុជាក្នុងការទប់ទល់នឹងឧក្រិដ្ឋកម្មសកលលោក។ វាមិនត្រឹមតែជាការផ្តល់ជំនួយងងឹតងងុលដល់រដ្ឋបរទេសនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលឈរលើការគិតគូរយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីការសិទ្ធិមនុស្ស ការបត់បែនផ្នែកច្បាប់ និងការវាយបំបែករនាំងហិរញ្ញវត្ថុ។

សំណួរសម្រាប់ពិចារណា៖ ស្របពេលដែលឧក្រិដ្ឋជនអាចធ្វើសកម្មភាពឆ្លងព្រំដែនបានយ៉ាងងាយស្រួលដោយគ្រាន់តែប្រើចុងម្រាមដៃ តើប្រព័ន្ធច្បាប់សកលលោករបស់យើងកំពុងតែវិវឌ្ឍទៅរកចំណុចមួយដែលលែងមានព្រំដែនរវាងប្រទេសនីមួយៗក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ហើយមែនទេ? តើអធិបតេយ្យភាពជាតិនឹងនៅតែជាឧបសគ្គ ឬជាខែលការពារដ៏ត្រឹមត្រូវ?